Họ tộc Nguyễn Duy

http://honguyenduylangnghin.vn

Truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục Họ Nguyễn Duy làng Nghìn

Truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục Họ Nguyễn Duy làng Nghìn
Truyền thống lịch sử, văn hóa, giáo dục Họ Nguyễn Duy làng Nghìn, Thị Trấn An Bài, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình
Mô phát tích
Ngôi mộ phát tích của dòng họ Nguyễn Duy làng Nghìn
1. Truyền thống khoa bảng
Dòng họ Nguyễn Duy là dòng họ nổi tiếng về khoa bảng, là dòng họ có truyền thống hiếu học. Từ xa xưa dòng họ đã có nhiều bậc hiền tài, đỗ đạt cao, giữ các chức vụ cao trong triều đình phong kiến, làm rạng danh cho dòng họ. Tiêu biểu như:
- Nguyễn Duy Hòa:
Nguyễn Duy Hòa còn có tên Nguyễn Di Lượng hay Duy Thuần. Hiệu là Ngạn Khê tiên sinh. Cụ sinh năm Bính Thìn triều Lê Thánh Tông niên hiệu Hồng Đức thứ 27 (1496). Sinh ra trong gia đình nho giáo cụ rất chăm chỉ học hành, làm bạn với Nguyễn Bỉnh Khiêm, cụ đã theo học nhiều thầy trong đó có Lương Đắc Bằng - một quan văn danh tiếng triều Lê. Sau nhiều năm đèn sách, cụ không những lỗi lạc văn chương mà còn tinh thông kinh sử, lý số.
Sinh ra và lớn lên dưới triều Lê suy tàn, các quyền thần chém giết lẫn nhau, các phe phái xung đột, cát cứ từng vùng, thiên tai địch họa liên tiếp, nhân dân đói khổ, giặc cướp quấy nhiễu nhiều nơi. Cụ đã cùng cụ Nguyễn Bỉnh Khiêm nhiều năm suy ngẫm, nhiều đêm trăn trở, nhiều lần bàn định vấn đề khoa cử nhưng đều do dự nên đã bỏ lỡ nhiều khoa thi của triều Lê, hai khoa thi của triều Mạc. Cuối cùng cụ chọn khoa thi năm Ất Mùi (1535) đi thi và cụ đỗ Hoàng giáp: “Bọn Nguyễn Di Lượng 7 người đỗ tiến sĩ xuất thân”[4, tr.598] cụ đứng thứ tư trên bảng vàng. Hơn hai năm sau cụ được Nguyễn Bỉnh Khiêm tiến cử, vua Mạc tin dùng vời ra làm quan, bao phong trọng trách cử lên trấn thủ Cao Bằng với mục đích vỗ về dân chúng, xây dựng bảo vệ căn cứ, bảo vệ biên cương tổ quốc. Cụ được phong chức “đô tổng binh xứ, khuông mỹ doãn tán trị đại phu”.
Khi được vời ra làm quan, vua Mạc đã ưu đãi cụ cho xây dựng một ngôi nhà cột bằng gỗ thông, lợp rạ để thờ phụng tổ tiên. Khi vua Mạc tiễn cụ lên Cao Bằng đã có thơ rằng: “vạn lý dư đồ nãi nhất khanh” (nghĩa là: đường xa ngoài vạn dặm nhờ cậy có khanh). Cụ giúp triều Mạc trấn thủ Cao Bằng 13 năm (1538 - 1550). Trong 13 năm đó, cụ đã thi hành nhiều chính sách sáng suốt, nhân đạo, nhìn xa trông rộng như: Cho dựng các mốc cố định ở biên giới Việt - Trung; Di dân miền xuôi lên để phát triển dân số ở Cao Bằng; Mở rộng giao thông làng bản, mở mang kinh tế văn hóa, nâng cao đời sống và thuần phong mỹ tục cho các dân tộc ở Cao Bằng, làm cho nhân dân Cao Bằng ngày một đông đúc, các dân tộc đoàn kết yêu thương nhau, kinh tế ổn định, văn hóa tiến bộ, đời sống đầm ấm, yên vui. Cụ được đồng bào các dân tộc quý mến tin yêu.
- Nguyễn Duy Hợp:
Nguyễn Duy Hợp hiệu là Đông nhạc tiên sinh. Ông sinh năm Ất Sửu (1745) triều Lê Cảnh Hưng thứ 6. Sinh ra trong một gia đình nhà nho có truyền thống hiếu học và nhiều người đỗ đạt nên đã ảnh hưởng rất lớn tới con người Nguyễn Duy Hợp. Lúc nhỏ ông là người khôi ngô tuấn tú, có thiên tính thông minh lại ham học hỏi, khi mới bảy tuổi, gặp năm gia đình bị nạn, ông Đồ Cư (cha Nguyễn Duy Hợp) cùng con phải lưu lạc tới một vùng quê ở Thụy Anh (Thái Bình) dạy học. Một lần, thấy một đám cúng tế linh đình, hỏi thăm được biết một bà quả phụ lập đàn tế lễ trả nghĩa cho chồng để đi bước nữa. Các chức sắc trong làng đã đến viết giúp bài văn tế nhưng chưa nghĩ ra những lời hay ý đẹp. Chủ nhà nghe tin có thầy đồ đi qua bèn mời vào viết giúp. Cụ Đồ Cư xin phép cho con chấp bút. Cậu bé Duy Hợp suy nghĩ một lát liền cầm bút viết:
“Trước cùng chung chăn gối
Nay kẻ mất người còn
Thương xót lập đàn cúng tế trả nghĩa cũ
Còn tình vợ chồng không dám nói [hỏi ông Nguyễn Duy Tứ]
Mọi người nghe xong đều tấm tắc khen và lấy làm lạ. Ông được cha trực tiếp dạy dỗ, đến khi 15 tuổi thì ông được cha gửi đi học trọ nhiều thầy nổi tiếng như: Cấp sự trung Phạm tiên sinh, Viên ngoại lang quốc công Lại tiên sinh, quan đại học sĩ họ Nguyễn, quan đại học sĩ họ Lê. Được sự giúp đỡ của các thầy cùng với ý chí miệt mài kinh sử nên ông học giỏi nổi tiếng. Năm Cảnh Hưng thứ 26, ông thi Hương và đỗ Hương cống. Do hoàn cảnh gia đình nên ông không dự kỳ thi Hội ngay được. Phải đến năm 1772 triều Lê Cảnh Hưng thứ 33 ông mới dự kỳ thi Hội. Lúc đó ông 28 tuổi, và đỗ Tam giáp đồng tiến sĩ xuất thân. Sau khi thi đỗ ông được triều đình cấp áo, mũ, võng lọng về vinh quy bái tổ. Ông được vua Lê Hiển Tông vời ra làm quan và bổ nhiệm chức Đông các hiệu vị. Vài năm sau ông được thăng chức Tả tham chính sự kiêm nhập thị bồi tụng, sau đó ông lại giữ chức Công bộ hữu thị lang và được phong chức Đông nhạc hầu đứng hàng nhị phẩm triều đình và được cử chính trấn thủ xứ Sơn Nam.
Đất nước nội chiến kéo dài ông xin cáo quan về quê ở ẩn. Theo lễ giáo phong kiến “tôi trung không thờ hai chúa” nên khi vua Quang Trung lên ngôi vời ông ra làm quan, ông một mực từ chối mặc dù vậy ông vẫn được triều Nguyễn Tây Sơn kính trọng cho thu tô ba huyện là: Quỳnh Côi, Tứ Kỳ, Vĩnh Lại (Vĩnh Bảo) làm bổng lộc, nhưng ông đã miễn thu tô cho nhân dân ba huyện đó. Ông sống cuộc sống thanh bạch trong suốt 14 năm triều Nguyễn Tây Sơn.
Đến triều Nguyễn, Gia Long nhiều lần ra chiếu dụ vời ông ra làm quan, ông nhất định từ chối lấy lý do tuổi già, mặc dù vậy vua Gia Long vẫn sắc phong ông chức Học sĩ sau đổi thành Kinh Bắc đạo thị trung trực Học sĩ nhưng ông vẫn từ chối không ra làm quan. Sau gần năm năm ông lại được giao chức Đốc học Quảng Nam. Dù được giao nhiều trọng trách nhưng ông vẫn một mực từ chối, vẫn giữ kiên định giáo lý Nho giáo “tôi trung không thờ hai chúa”. Lòng trung thành của ông với nhà Lê đã khiến cho vua Nguyễn cảm động nên cuối cùng Gia Long đành cho ông về quê trí sĩ mở trường dạy học. Ngày nay con cháu đang phấn đấu để nối tiếp truyền thống đó của cha ông.
2. Truyền thống yêu nước, thương dân
Nguyễn Duy là dòng họ có truyền thống yêu nước, thương dân, được mở đầu bằng cụ thủy tổ Nguyễn Duy Hòa. Sau khi đỗ Hoàng giáp, ông được vời ra làm quan với nhà Mạc. Là người thông minh, có đầu óc sâu rộng, có lòng nhân từ bác ái, cộng với lòng thanh bạch liêm chính, lòng chung thủy với dân với nước. Ông chán ghét cảnh đất nước bị chia cắt, chiến tranh loạn lạc, nồi da nấu thịt, huynh đệ tương tàn, khiến cho đời sống của nhân dân vô cùng cực khổ lầm than. Điều đó đã ảnh hưởng sâu sắc tới tư tưởng tình cảm của ông. Ông thể hiện lòng yêu nước của mình bằng cách làm tốt trọng trách được giao. Do đó, trong 13 năm giúp vua Mạc trấn thủ Cao Bằng, ông không những làm tốt bổn phận trấn thủ biên giới Việt - Trung bằng cách cho xây dựng nhiều cột mốc cố định biên giới Việt - Trung, mà còn giúp phát triển vùng đất này. Để làm được điều đó ông đã cho di dân từ miền xuôi lên để phát triển dân số Cao Bằng, mở rộng giao thông làng bản, mở mang văn hóa cho đồng bào các dân tộc, giữ vững thuần phong mỹ tục. Do đó đời sống của đồng bào ngày càng được nâng cao, kinh tế ổn định, văn hóa tiến bộ, đời sống đầm ấm yên vui, các dân tộc đoàn kết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau. Ông được đồng bào các dân tộc kính trọng tin yêu, quý mến.
Nguyễn Duy Hợp cũng là một người yêu nước, thương dân hết mực. Sau khi thi đỗ, ông ra làm quan với triều Lê đến chức Công bộ Hữu thị Lang và được phong tước Đông nhạc hầu đứng hàng nhị phẩm triều đình. Ông được cử ra chính trấn thủ xứ Sơn Nam, lúc đầu đóng ở thủ phủ trấn Sơn Nam thượng là Phố Hiến, sau chuyển về Vị Hoàng đóng bên bờ sông Vị (thuộc thành phố Nam Định ngày nay).
Trấn Sơn Nam là hành lang trọng yếu của thủ đô Thăng Long, điều đó chứng tỏ Nguyễn Duy Hợp là người được vua Lê rất trọng dụng và giao cho trọng trách bảo vệ ngoại thành Thăng Long. Dù rất trung thành với vua Lê nhưng ông cũng nhận rõ được sự suy thoái cực độ của triều đình Lê mạt, các phe phái ham danh trục lợi, vua kém tôi hèn, không thể nào cứu vãn được, lòng dân ly tán. Nên ngày 5/7/1786, nghĩa quân Tây Sơn ra gần tới Bắc Hà, ông đã rút quân khỏi Vị Hoàng về án binh bất động tại Bái Bồ trang thuộc huyện Quỳnh Côi và Hạ Hồng thuộc huyện Ninh Giang nằm trên bờ sông Luộc để bảo toàn lực lượng. Vì vậy mà ngày 11/7/1786, nghĩa quân Tây Sơn vào Vị Hoàng không đổ máu. Ngày 21/7/1786, đại quân Tây Sơn tiến ra giải phóng Thăng Long. Sau khi đè bẹp được ngôi Chúa của tập đoàn họ Trịnh, ngày 31/7/1786, Nguyễn Huệ mời các quan văn võ nhà Lê về Thăng Long chào mừng Lê Hiển Tông trở lại nhận chức vụ cũ. Người được giữ chức vụ Đồng xu mật viện. Sau khi Chúa Trịnh bị lật đổ, cụ Nguyễn Duy Hợp thực lòng muốn khôi phục lại nhà Lê nên khi Lê Chiêu Thống về thành, ông cũng theo về. Nhưng khi bè phái họ Trịnh trở lại và vua Lê Chiêu Thống sang cầu viện nhà Thanh, ông nhìn rõ thời vận nhà Lê đã hết không thể tiếp tục tôn phò được nữa. Nên đầu tháng 10/1787, ông đã treo ấn từ quan, thay đổi họ tên về quê ở ẩn, một lòng trung thành với nhà Lê và không chịu ra làm quan với các vương triều khác.
Ông còn có lòng yêu thương nhân dân hết mực. Tấm lòng ấy chính là kết quả của quá trình được giáo dục trong một gia đình giàu truyền thống Nho học. Sau khi thi đỗ, ông được triều đình cấp cho hai mẫu điền thổ cắm lăng và làm cho ba gian nhà thờ làm bằng gỗ dừa chạm long vân. Gặp năm thiên tai đói kém, không có tiền thóc cứu tế cho dân, ông đã cho bán ngôi nhà đi để lấy tiền giúp nhân dân cứu đói. Nhiều nơi đến thăm nhưng đều chê không mua vì làm đình thì quá nhỏ, làm nhà thì phạm luật quốc cấm, cuối cùng ông đành phải bán cho ngư dân Diêm Điền bổ củi hun thuyền. Khi bổ củi ông dặn để lại một mảnh gỗ chạm long vân làm kỷ vật lưu niệm cho con cháu các thế hệ đời sau, nhưng do bảo quản không tốt mảnh gỗ đó đã bị hư mục, thất lạc.
Khi Nguyễn Huệ lên làm vua, do kính trọng ông nên đã cho ông thu tô ba huyện là Quỳnh Côi, Vĩnh Lạc, Tứ Kỳ làm bổng lộc nhưng ông đã miễn thuế cho nông dân ba huyện này, giúp cho đời sống của nông dân ở ba huyện này có phần sung túc hơn.
Cuộc đời Nguyễn Duy Hợp tuy giữ nhiều chức vụ quan trọng trong triều đình vào hàng rường cột. Nhưng với tấm lòng yêu nước thương dân, sống cuộc sống thanh bạch, liêm chính nên đến cuối đời ông vẫn sống một cuộc sống hàn vi, trong sạch, ông mở trường dạy học làm kế sinh nhai. Con cháu đời sau đã ca ngợi ông:
…Ơn cao như núi Thái Sơn
Nghĩa rộng như nước về nguồn biển Đông
Đương thời chí khí hào hùng
Tận trung với nước, hết lòng vì dân
Trọn đời “liêm, chính, kiệm, cần”
Gian nan, nhưng lòng một phân chẳng dời
Dọc ngang, ngang dọc một thời
Anh minh để tiếng muôn đời mai sau” [6, tr.30]
Khi Tôn Thất Thuyết thay mặt vua Hàm Nghi ra chiếu Cần Vương, Phụ Dực là một trong những huyện có phong trào Cần Vương sôi nổi, dòng họ Ngyễn Duy có gần mười người tham gia mộ binh ứng nghĩa, tấn công chiếm phủ lỵ Thái Bình, bị phục kích ở chợ Trực Nội (Đồng Xuân nay). Nhiều người bị bắt, lưu đày, hay thương vong, tử trận, tên tuổi còn lưu trong tộc phả, tinh thần khí khái bình Tây.
Đến những năm 1928-1930, dòng họ Nguyễn Duy có ông Nguyễn Duy Tâng được giác ngộ cách mạng, tham gia và trở thành yếu nhân của tổ chức Hội Việt Nam Cách Mạng Thanh Niên ở Phụ Dực. Tháng 5/1930, chi bộ cộng sản Phụ Dực được thành lập do đồng chí Nguyễn Duy Tâng làm bí thư. Ông là người đầu tiên đưa phong trào cách mạng do Đảng lãnh đạo về làng, về xã. Do đó làng Đông Linh được coi là cái nôi của cách mạng. Khi nông hội đỏ ra đời, dòng họ Nguyễn Duy có 13 người tham gia, trong đó có hai Đảng viên đảng cộng sản. Từ đó đến nay, dòng họ Nguyễn Duy có nhiều người phục vụ trong quân đội, giữ những cương vị quan trọng như Thiếu tướng Nguyễn Duy Ngọc, Thiếu tướng Nguyễn Duy Thái, Đại tá Nguyễn Duy Bang…
Hiện nay, trong họ có hơn 40 Đảng viên. Cả dòng tộc Nguyễn Duy trọn niềm tin với Đảng, thực hiện đầy đủ các chính sách của Đảng và Nhà nước, không có thành viên nào trong họ vi phạm pháp luật. Tất cả những điều đó đã chứng minh truyền thống yêu nước của dòng họ Nguyễn Duy.
3. Truyền thống giáo dục
Truyền thống giáo dục của dòng họ Nguyễn Duy không chỉ thể hiện ở việc hiếu học, quỹ khuyến học, nghề dạy học mà còn được thể hiện bằng việc tuyên truyền giáo dục cho con cháu truyền thống của dòng họ.
- Truyền thống dạy học:
Theo gia phả dòng họ còn ghi chép lại, chúng tôi thấy hầu hết các chi của dòng họ Nguyễn Duy đều có người làm nghề dạy học, từ “ông đồ” Nho học cho đến giáo viên các cấp sau này. Đây là kết quả của truyền thống nhân nghĩa, yêu nước, hiếu học của dòng họ Nguyễn Duy.
Cụ thủy tổ Nguyễn Duy Hòa trước khi thi đỗ đã có nhiều năm vừa dùi mài kinh sử vừa dạy học. Do đó ông vừa tinh thông sử sách văn chương, vừa có nhiều học trò theo học. Đỗ đạt, ông ra làm quan với triều Mạc, sau khi về trí sĩ ông lại mở trường dạy học, trở lại với sự nghiệp rèn luyện đào tạo nhân tài. Tuy chỉ sống trong ba gian nhà tranh, tài sản chỉ có một tủ sách đựng đầy các pho kinh sử, nhưng với tấm lòng nhân hậu và vốn kiến thức của mình, học trò theo học ông rất đông. Không chỉ có học trò trong làng mà còn có cả học trò các làng các xã ngoài cũng tìm đến theo học ông. Trong số đó nhiều người học rộng đỗ đạt cao làm nên sự nghiệp, giữ những chức vụ quan trọng vào hàng rường cột trong triều đình, cuộc sống giản dị, thanh bạch và gian khổ nhưng trong sáng của ông đã là tấm gương sáng ngời cho con cháu đời sau noi theo. Chính vì vậy mà truyền thống dạy học đã được con cháu tiếp nối cho đến ngày nay.
Ông Nguyễn Duy Cúc sinh năm Canh Dần trong một gia đình nhà nho nghèo. Tuy học vị không cao nhưng ông có tri thức học vấn uyên thâm. Sự nghiệp giáo dục con người thì vô cùng to lớn, sự nghiệp giáo dục của ông không chỉ có nhiều học trò theo học mà đặc biệt ông đã một mình nuôi dạy người con trai duy nhất của mình là Nguyễn Duy Hợp khôn lớn, đỗ tiến sĩ năm 1772. Khi Nguyễn Duy Hợp đỗ đạt, vua Lê cảm động trước công lao của ông đã phong cho ông tước Hồng Lô Tự Tư Khanh. Hiện nay, sắc phong này vẫn được lưu giữ trong nhà thờ chi thứ - ngành trưởng dòng họ Nguyễn Duy. Tên ông được khắc trong hai bia đá Cư Nhân làng Đông Linh. Đây là niềm tự hào của dòng họ.
Hiện nay, dòng họ cũng có nhiều người dạy học ở các cấp từ mầm non cho đến đại học. Giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Duy Thịnh đã có nhiều năm công tác và có nhiều đóng góp cho trường Đại học Bách Khoa Hà Nội.
- Giáo dục lịch sử truyền thống của dòng họ:
Cũng như nhiều dòng họ ở Thái Bình, dòng họ Nguyễn Duy, tộc phả, gia phả gốc đã bị mất, mãi tới đầu thế kỷ XIX mới truy xét mà chép lại truyền cho con cháu. Hội đồng gia tộc đã nghiên cứu bản gia phả thời Nguyễn cùng với các tài liệu bi ký đã hoàn chỉnh gia phả của dòng họ từ thế kỷ XVI đến nay. Việc biên soạn gia phả dòng họ Nguyễn Duy gặp rất nhiều khó khăn, nhất là việc truy xét từ cụ thủy tổ đầu tiên trở về trước nhưng với sự kiên trì và đầu tư nhiều công sức, đến nay con cháu trong họ đã có cái nhìn tương đối tổng thể về dòng họ. Cùng với quá trình truy xét và chép lại gia phả là quá trình giáo dục cho con cháu trong họ hiểu được chi trên, ngành dưới, thúc bá, huynh đệ, tạo ra một phong thái ứng xử kính trên nhường dưới, lễ phép, tôn ti trật tự, tránh hiện tượng “cá mè một lứa”, “đánh nhau vỡ đầu mới nhận ra họ” của con cháu đời sau.
Trong ngày giỗ tổ 30/7 âm lịch hàng năm, tại nhà thờ đại tôn, con cháu trong dòng họ tập trung trước bàn thờ tổ tiên. Nguyễn Duy là một dòng họ có học phong nổi trội giữa vùng quê văn hiến An Bài, đó là các tấm gương: cụ thủy tổ Nguyễn Duy Hòa, Nguyễn Duy Cúc, Nguyễn Duy Hợp… Truyền thống yêu nước tiêu biểu như các cụ Nguyễn Duy Hòa, Nguyễn Duy Hợp, Nguyễn Duy Tâng… Tấm gương liêm chính của tiến sĩ Đông nhạc hầu Nguyễn Duy Hợp được thờ tại chi thứ - ngành hai và bài minh khắc trên chuông chùa làng Phong Xá cùng xã là biểu hiện khí tiết cao thượng và tư tưởng tiến bộ của một tri thức đại khoa trong bối cảnh lịch sử cuối thế kỷ XVIII đầu thế kỷ XIX của dân tộc. Nghề thuốc đặc dụng của cụ cử nhân Nguyễn Duy Thục là những tư liệu quý có sức thuyết phục con cháu lấy chính đạo làm gương, lấy nhân nghĩa làm gốc của giềng mối tộc phong, tình làng nghĩa nước. Những tấm gương hiếu đễ, tiết nghĩa, thủy chung của các bậc tiền nhân đã được kể thành chuyện, thành vè, dễ nghe dễ hiểu và dễ nhớ. Một điều đặc biệt trong việc giáo dục truyền thống của dòng họ đó là, vào dịp 30/7 âm lịch hằng năm, con cháu trong các gia đình ở Hà Nội đã tập trung trước tấm bia có tên cụ Hoàng giáp Nguyễn Duy Hòa tại Văn Miếu, thắp hương tưởng niệm và ôn lại tiểu sử sự nghiệp của cụ. Đây là một việc làm hiếu kính và có ý nghĩa giáo dục rất cao.
Cùng với việc tuyên truyền giáo dục truyền thống của dòng họ, Hội đồng gia tộc họ Nguyễn Duy đã khẳng định cương lĩnh hoạt động của gia tộc là tinh thần đoàn kết: “đoàn kết trong dòng tộc, đoàn kết với các dòng họ khác trong làng, ngoài làng” [20, tr.88] vì dòng họ Nguyễn Duy nhận thức được rằng họ kết thành làng, các họ có đoàn kết thì làng mới vững mạnh. Họ Nguyễn Duy luôn giáo dục các thành viên biết vui cái vui của làng, biết chia sẻ cái buồn thương của người khác. Phong cách ứng xử điềm đạm, hòa nhã, tránh cục bộ coi thường họ nhỏ, kèn cựa đua tranh lẫn nhau tạo nên sự đoàn kết trong làng.
- Truyền thống khuyến học:
Là một dòng họ có truyền thống hiếu học, có nhiều người học rộng tài cao, phò vua giúp nước. Truyền thống ấy đã được dòng họ phát huy từ trước cho đến nay. Làm nên truyền thống đó có sự đóng góp không nhỏ của quỹ khuyến học dòng họ. Dòng họ có quỹ khuyến học trước khi Nhà nước đưa ra quỹ khuyến học. Lúc đó dòng họ gọi là “quỹ động viên học tập”. Qũy khuyến học nhằm động viên con cháu cố gắng học tập tiếp nối truyền thống hiếu học của ông cha.

Tác giả bài viết: Nguyễn Duy Rằm

Nguồn tin: Sưu tầm

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây